پیش‌بینی عوامل صمیمیت زوجین بر اساس پای‏بندی به اخلاق اسلامی همسران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی پژوهشگاه بین المللی جامعه المصطفی العالیمه

2 دکترای روان‌شناسی و عضو گروه روان‌شناسی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی جامعة المصطفی

3 دانش آموخته روان‌شناسی موسسه اخلاق و تربیت

چکیده

هدف از پژوهش حاضر پیش‌بینی عوامل‏‌ صمیمیت بر اساس پای‏بندی به اخلاق اسلامی همسران است. روش ‌پژوهش توصیفی از نوع هم‏بستگی، جامعه‌ آماری زوج‌های شهرستان بابلسر استان مازندران، حجم نمونه شامل 243 نفر (124 زن و 119 مرد) است که به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. شرکت کنندگان به مقیاس صمیمیت (تامپسون و واکر، ۱۹۸۳) و پرسش‏نامه پای‏بندی به اخلاق اسلامی همسران (نظری، ۱۳۹۴) پاسخ دادند. داده‌ها از طریق تحلیل عامل (به منظور مشخص شدن عامل‌های صمیمیت) و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که گویه‌های صمیمیت بر روی ۳ عامل احساس‌های مثبت، به فکر هم بودن و یکی شدن دارای بارهای عاملی معنادار هستند که می‌توانند ۶۰ درصد از واریانس صممیت را تبیین نمایند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که پای‏بندی به اخلاق اسلامی همسران می‌تواند عوامل‌ صمیمیت یعنی احساس‌های مثبت (78/0)، به فکر هم بودن (85/0) و یکی شدن (78/0) را به صورت معناداری پیش‌بینی نماید. شاخص‌های برازش نشان داد که مدل تحلیل مسیر از برازش قابل قبول برخوردار است. 

کلیدواژه‌ها


1- امیری مجد، مجتبی و شبنم کاکاوند. (۱۳۹۷)، رابطه آزاردیدگی و خشونت دوران کودکی با صمیمیت زناشویی در زوجین ناسازگار، فصلنامه مددکاری اجتماعی، شماره ۷، ص۳۶-۲۹.
2- باباپور، خیرالدین؛ نظری، محمدعلی و رشیدزاد، لیلا. (۱۳۹۰)، اثربخشی درمان‏شناختی–رفتاری بر رضایت و صمیمیت زناشویی جانباز شیمیایی، فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، شماره ۲۴(6).
3- بطلانی، سعیده؛ احمدی، سیداحمد؛ بهرامی، فاطمه؛ شاه سیاه، مرضیه و محبی، سیامک.(۱۳۸۹)، تأثیر زوج درمانی مبتنی بر دلبستگی بر رضایت و صمیمیت جنسی، مجله اصول بهداشت روانی، شماره 46، ص۵۰۵-۴۹۶.
4- پولادی، اسماعیل؛ جهانبخش، اسماعیل و محمدی، اصغر.(۱۳۹۷)، پیش‏بینی صمیمیت زوجین از طریق الگوهای تربیت خانوادگی (سبک‏های فرزندپروری، جهت‏گیری مذهبی، الگوهای انسانی و رسانه‏ای تربیت خانوادگی)، مجله علمی پژوهشی پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 2(6)، ص 72-55.
5- ترکمان، فرح؛ اسکافی، مریم؛ عیدگاهیان، ندا و سهرابی، ایرج.(۱۳۹۳)، همگنی، صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‏افزار تحلیل شبکه، مجله معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره 21، ص۵۰-۲۵.
6- جابری، سمیه؛ اعتمادی، عذرا و احمدی، سیداحمد.(۱۳۹۴)، بررسی رابطه مهارت‏های ارتباطی با صمیمیت زناشویی، مجله پژوهش‏های علوم شناختی و رفتاری، شماره 9، ص 151-143.
7- جابری، سمیه؛ اعتمادی، عذرا؛ جزایری، رضوان‏السادات و احمدی، سید احمد.(۱۳۹۳)، تعیین عوامل پیش‌بینی کننده صمیمیت زناشویی زنان شهر اصفهان، مجله مطالعات زن و خانواده، شماره 1 (2)، ص 52-25.
8- جوادی، بهنازسادات؛ افروز، غلامعلی؛ حسینیان، سیمین؛ آذربایجانی، مسعود و غلامعلی لواسانی، مسعود.(۱۳۸۹)، تهیه و تدوین برنامه مهارت‏های ارتباطی و تعاملات عاطفی در بستر ارزش‏های دینی جهت افزایش رضامندی زوجیت، مجله پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 3(3)،ص 59-39.
9- حسینی، فریده سادات؛ محمدی، مریم و جوکار، مهناز.(۱۳۹۴)، بررسی صمیمیت زناشویی در دوران میانسالی، نقش ویژگی‏های شخصیتی زوجین، مجله فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، شماره 30، ص27-52.
10- خجسته مهر، رضا؛ موحدی، معصومه و رجبی، غلام‏رضا.(۱۳۸۹)، تأثیر آموزش صمیمیت بر افزایش صمیمیت ارتباطی زوجین، مجله دست‏آوردهای روان شناختی، شماره 1، ص68-53.
11- خجسته‌مهر، رضا؛ احمدی‌قوزلوجه، احمد؛ سودانی، منصور و شیرالی‌نیا، خدیجه.(۱۳۹۴)، اثربخشی درمان بافت‌نگر انصاف‌محور بر صمیمیت عاطفی و کیفیت زناشویی زوجین، فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، شماره ۳۴، ص۹۶-۷۹.
12- خدابخش، محمدرضا؛ کیانی، فریبا؛ نوری تیرتاشی، ابراهیم و خستو هشجین، حامد.(۱۳۹۳)، اثربخشی روایت درمانی بر افزایش صمیمیت زوجین و ابعاد آن: تلویحاتی برای درمان، مجله مشاوره و روان‏درمانی خانواده، شماره 15، ص۶۳۲-۶۰۷.
13- خدایاری‏فرد، محمد؛ چشمه نوشی، میترا؛ رحیمی نژاد، عباس و فراهانی، حجت‏الله.(۱۳۹۰)، اثربخشی آموزش مولفه‏های هوش هیجانی بر سازگاری اجتماعی و صمیمیت اجتماعی،‌ مجله روانشناسی، شماره 60، ص۳۶۸-۳۵۳.
14- خمسه، اکرم و حسینیان، سیمین.(۱۳۸۷)، بررسی تفاوت‏های جنسیتی بین ابعاد مختلف صمیمیت در دانشجویان متأهل، مجله مطالعات اجتماعی - روان‌شناختی زنان، شماره 16، ص۵۲-۳۵.
15- دانشورپور، زهره؛ تاجیک اسمعیلی، عزیزاله؛ شهرآرای، مهر ناز و فرزاد، ولی‏الله.(۱۳۸۶)، تفاوت‏های جنسی در صمیمیت اجتماعی: سبک‏های هویت، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، شماره 51،‌ ص3۰۴۰-۲۹۳.
16- داودوندی، مریم؛ نوابی‌‌نژاد، شکوه و فرزاد، ولی‌اله.(۱۳۹۷)، اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‏محور بر بهبود سازگاری زناشویی و صمیمیت زوج‏ها،‌ مجله خانواده و پژوهش، شماره 38، ص۵۵-۳۹.
17- رجبی، حیات بخش و تقی‏پور.(۱۳۹۴)، الگوی ساختاری رابطه مهارت‏مندی هیجانی، صمیمیت، رضایت و سازگاری زناشویی، فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، شماره ۱۶، ص۹۱-۶۷.
18- رجبی، غلام‏رضا؛ حیات‏بخش، لیدا و تقی‏پور، منوچهر.(۱۳۹۴)، الگوی ساختاری رابطه‏ی مهارت‏مندی هیجانی، صمیمیت، رضایت و سازگاری زناشویی، مجله مشاوره و روان‏درمانی خانواده، شماره 16، ص۹۲-۶۷.
19- رحیم‌پور، اعظم و خالدی، تهمینه.(۱۳۹۶)، مقایسه رضایت‏مندی زناشویی و صمیمیت زناشویی دانشجویان زن شاغل و غیر شاغل متأهل دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، مجله اصول بهداشت روانی، شماره ۳، ص۱۷۱-۱۶۷.
20- رحیمی، ماریا و رضایی، محمد.(۱۳۹۶)، مطالعه سیر تحول صمیمیت و روابط شخصی در خانواده ایرانی، مجله مطالعات زن و خانواده، شماره 1(5)، ص۷۷-۵۳.
21- رستگار، سمانه؛ عبدالهی، محمدحسین و شاهقلیان، مهناز.(۱۳۹۳)، اعتیاد به اینترنت، صمیمیت اجتماعی و شادکامی در دانشجویان، مجله علمی پژوهشی روانشناسی تحولی، شماره 42، ص۱۶۷-۱۵۹.
22- رضایی، جواد؛ احمدی، سید احمد؛ اعتمادی، عذرا؛ رضایی، مریم؛ آبادی، حسین و شهدوست، مریم.(۱۳۹۲)، تأثیر آموزش سبک زندگی اسلام محور با تأکید بر نظام خانواده بر صمیمیت زوجین اراک، مجله مطالعات روان‏شناختی، شماره 3(9)، ص106-79.
23- رضایی‌فر، نوشان؛ دوستی، یارعلی و میرزاییان، بهرام.(۱۳۹۷)، اثربخشی روان‏درمانی مبتنی بر تحلیل رفتار متقابل بر صمیمیت زناشویی و رضایت جنسی زنان مبتلا به افسردگی غیربالینی، نشریه روان‏پرستاری، شماره۷(6)، ص۴۱-۳۵.
24- رفاهی، ژاله و مقتدری، نازفر.(۱۳۹۲)، اثربخشی آموزش مهارت هم‏دلی به شیوه گروهی بر افزایش صمیمیت زوجین، مجله مشاوره و روان درمانی خانواده، شماره 8، ص۵۵-۴۴.
25- زارعی محمودآبادی، حسن؛ احمدی رکن آبادی، ناهید و فلاح، محمدحسین.(۱۳۹۷)، اثربخشی آموزش صمیمیت با رویکرد اسلامی بر بهبود عملکرد خانواده،‌ مجله روانشناسی و دین، شماره 41، ص30-21.
26- زارعی محمودآبادی، حسن؛ احمدی رکن‏آبادی، ناهید و فلاح، محمدحسین.(۱۳۹۷)، اثربخشی آموزش صمیمیت با رویکرد اسلامی بر بهبود عملکرد خانواده، مجله روانشناسی و دین، شماره 41، ص 30-21.
27- شریعت‏زاده، منیره‏السادات؛ تبریزی، مصطفی و احقر، قدسی.(۱۳۹۲)، اثربخشی نظریه انتخاب به شیوه گروهی بر افزایش تمایزیافتگی و صمیمیت دانشجویان متأهل، مجله دانش و تندرستی، شماره 3(8)،‌ ص۹۳-۸۹.
28- عارفی، مختار و محسن‏زاده، فرشاد. (1390)، پیش‏بینی رضایت زناشویی بر اساس ارتباط و صمیمیت جنسی، مجله مشاوره و روان‏درمانی خانواده، شماره 1، ص۵۲-۴۳.
29- عباسی، مسلم؛ بیگیان کوله‏مرز، محمدجواد؛ درگاهی، شهریار و قمری‏گیوی، حسین.(۱۳۹۴)، اثربخشی زوج درمانی رفتاری- ارتباطی بر سازگاری زناشویی و صمیمیت جنسی زوجین، نشریه پرستاری ایران، شماره ۹۵، ص۴۱-۳۵.
30- عدل، حدیث‏السادات؛ شفیع‏آبادی، عبدالله و پیرانی، ذبیح.(۱۳۹۵)، اثربخشی روان درمانی گروهی مبتنی بر کیفیت زندگی بر صمیمیت زناشویی در زنان نابارور، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک، شماره ۱۱۵، ص۷۱-۵۹.
31- عیسی‌نژاد جهرمی، سولماز و دشت‌بزرگی،‌ زهرا.(۱۳۹۷)، اثربخشی درمان فعال‏سازی رفتاری بر صمیمیت زناشویی و رضایت جنسی زنان در دوران پیش‏یائسگی، فصلنامۀ علمی پژوهشی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، شماره ۶، ص۷۱-۶۳.
32- فرشباف مانی‏صفت، فرناز و پوررحیم، الناز.(۱۳۹۷)، مقایسه سلامت روان، سرمایة روان‏شناختی و صمیمیت زناشویی در مادران کودکان کم شنوا، ناتوایی‌های هوشی و کودکان عادی، فصلنامه کودکان استثنایی، شماره ۱، ص۲۸-۱۴.
33- فلاح‏زاده، هاجر؛ فرزاد، ولی‏اله و فلاح‏زاده، محمود.(۱۳۹۰)، بررسی ویژگی‏های روان‏سنجی مقیاس ترس از صمیمیت (FIS)، مجله پژوهش در سلامت روانشناختی، شماره 7، ص79-70.
34- فلاح‌زاده، هاجر؛ فرزاد، ولی‌الله و فلاح‏زاده، محمود.(۱۳۹۰)، بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس ترس از صمیمیت، فصلنامه پژوهش در سلامت روان‌شناختی، شماره ۱، ص۷۹-۷۰.
35- قادری، زهرا؛ رفاهی، ژاله و باغبان، محمد.(۱۳۹۴)، تأثیر آموزش به شیوۀ رویکرد هیجان‌مدار بر صمیمیت زوجین، مجله دانش و پژوهش در روان‏شناسی کاربردی، شماره 60، ص۸۳-۷۷.
36- صادقی، سعید.(۱۳۹۱)، اثربخشی آموزش تحلیل رفتار متقابل بر صمیمیت اجتماعی دختران فراری، مجله مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، شماره 32 ، ص۱۶۲-۱۳۹.
37- کاویانی، محمد.(۱۳۹۰)، کمی‏سازی و سنجش سبک زندگی اسلامی، مجله روان‏شناسی و دین، شماره 14، ص‏ 44 تا 27.
38- لطفی‏زاده، عباس؛ زاهدی، محمد جواد و گلابی، فاطمه.(۱۳۹۷)، مدرن‌شدن زنان و صمیمیت زناشویی مطالعۀ سه نسل از زنان تبریز، مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، شماره 2(7)، ص277-253.
39- مارشال ، گوردون.(1388)، فرهنگ جامعه‏شناسی، ترجمه، حمیرا مشیرزاده، تهران: نشر میزان.
40- محمودزاده، اعظم؛ حسینیان، سیمین؛ احمدی، سیداحمد و فاتحی‏زاده، مریم.(۱۳۹۳)، بررسی تأثیر زوج درمانی اسلامی بر صمیمیت زناشویی،‌ مجله روا‏ن‏شناسی و دین، شماره 25، ص 72-61.
41- منصوری، محمد؛ سراج خرمی، ناصر و حیدری، حسن.(۱۳۹۲)، بررسی رابطه‏ی صمیمیت، بخشش و خودافشایی با رضایت زناشویی در بین معلمان متاهل، مجله خانواده و پژوهش، شماره 20، ص 118-95.
42- محدث نورى، میرزاحسین.(۱۴۰۸ق)، مستدرک الوسائل، قم: مؤسسه آل البیت(ع)،چاپ اول.
43- محمودزاده، اعظم؛ حسینیان، سیمین؛ احمدی، سید احمد و فاتحی‏زاده، مریم.(۱۳۹۳)، بررسی تأثیر زوج درمانی اسلامی بر صمیمیت زناشویی، مجله روانشناسی و دین، شماره 25، ص 72-61.
44- موحدی، معصومه؛ موحدی، یزدان و کریمی‏نژاد، کلثوم.(۱۳۹۳)، بررسی رابطه رضایت زناشویی، صمیمیت و کیفیت روابط زناشویی در متأهلین باگذشت، مجله مشاوره و روان‏درمانی خانواده، شماره 15، ص۶۵۲-۶۳۳.
45- ناموران گرمی، کبری؛ فرزاد، ولی‏اله؛ مرادی، علیرضا و زهراکار، کیانوش.(۱۳۹۷)، تعیین ابعاد صمیمیت زناشویی زوج‏های ایرانی، مجله فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، شماره 42، ص 78-61.
46- نوری تیرتاشی، ابراهیم؛ شفیع‏آبادی، عبداله و کرمی، ابوالفضل.(۱۳۹۰)، اثربخشی آموزش بخشودگی بر افزایش میزان صمیمیت زوج‏ها، مجله مشاوره کاربردی، شماره 2، ص۳۰-۱۷.
47- ورام بن ابى فراس. (۱۳۷۶ق)، مجموعة ورام، قم: انتشارات مکتبة الفقیه‏، چاپ اول.
48- Bagarozzi DA. (2001). Enhancing intimacy in marriage. USA: Tylor and Francis Group.
49- Nazare, B., Fonseca, A., Gamerio, S., Canavarro, M., & Dattilio, F. (2011). Amniocentesis due to advanced maternal age: The role of marital intimacy in couples’s decision making process. Contemporary family therapy, 33, 128-142.
50- Oxford Advanced American Dictionary(2018) .A dictionary for learners of American English . Oxford University Press
51- Sandhya, S. (2009). The social context of marital happiness in urban Indian couple: Interplay of intimacy and conflict. Journal of marital and family therapy. 3, 74- 96.
52- Walker, A. J., & Thompson, L. (1983). Intimacy and intergenerational aid and contact among
mothers and daughters. Journal of Marriage And the Family, 45: 841-849.