بررسی استدلالی حکم فقهی خوافشایی مراجعان در جلسه مشاوره و درمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‏پژوه دکتری قرآن و روان‏شناسی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی جامعه المصطفی

2 استادیار فقه و مبانی حقوق، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

علم یا فنّ فقه به بررسی رفتارهای گوناگون انسان از جهت انطباق یا عدم انطباق آن با شریعت اسلامی می‏پردازد. یکی از موضوع‏های اجتماعی که لزوم بررسی فقهی را طلب می‏کند، مشاوره و درمان‏گری روان‏شناختی است. فرایند مشاوره از مراحل و اجزاء گوناگونی تشکیل شده و اهمیت بررسی فقهی کلیت، مراحل و فرایندهای آن در فضای جامعه اسلامی قابل انکار نیست. خودافشایی (self cluser) از جمله موضوع‏های مهم در فرایند مشاوره و درمان‏گری حرفه‏ای به شمار می‏رود. در مقاله حاضر به موضوع‏شناسی و بررسی استدلالی حکم فقهی خودافشایی، بر اساس ادله شرعی و عقلی پرداخته‏ایم. نتیجه پژوهش نشان می‏دهد خودافشایی در مقام مشاوره و درمان، عقلاً و شرعاً مجاز، بلکه در موارد خاصی واجب است و دلائلی که به سود حرمت یا کراهت آن ممکن است اقامه شود ضعیف است. هم‏چنین اثبات شد خودافشایی باید در محدوده موضوع‏های مرتبط با مشاوره و درمان بوده تشخیص مقدار و چگونگی آن بر عهده مشاور و درمان‏گر است. 

کلیدواژه‌ها


1-قرآن کریم
2-اتمر، اکهارت و اتمر، زیگلنده، اصول مصاحبه بالینی بر مبنای DSM. IV، ترجمه: حسین نصر و همکاران(1386)، تهران: انتشارات نسل فردا.
3-انصاری، مرتضی، المکاسب، الجزء الاول(1374)، قم: انتشارات اسماعیلیان.
4-انیس، ابراهیم و همکاران، المعجم الوسیط، الجزء الاول و الثانی(1372ش-1412ق)، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
5-اولسون، دیوید. اچ و اولسون، امی. کی، توان‏مندسازی همسران، ترجمه: کامران جعفری و منصوره اردشیرزاده، (1383) تهران: انتشارات سازمان بهزیستی کشور.
6-آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ترجمه: سید حسین اسلامی(1377)، قم: انتشارات انصاریان.
7-جان‏بزرگی، مسعود، نظریه‏های بنیادین روان درمان‏گری و مشاوره(1394)، قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت.
8-جبعیّ العاملی، زین‏الدین، الروضه البهّیه فی شرح‏اللمعه الدمشقّیه(1378)، قم: انتشارات اسماعیلیان.
9-جرج، ریکی ال و کریستیانی، ترز اس، مشاوره؛ نظریه‏ها و کابرد، ترجمه: رضا فلاحی و محسن حاجیلو(1386)، تهران: انتشارات رشد.
10-حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، بیروت: داراحیا التراث، 1391 هـ.ق.
11-حسن، عباس، النحو الوافی(1966م)، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
12-خراسانی، محمد کاظم، کفایه الاصول(1414ق)، قم: مؤسسه النشرالاسلامی.
13-سبحانی، جعفر، المواهب فی تحریر احکام المکاسب(1382ش-1424ق.)، مقرّر: سیف‏الله یعقوبی، قم: انتشارات مؤسسه الامام الصادق.
14-سبحانی، جعفر، تهذیب الاصول، تقریرا لابحاث الامام الخمینی(1382ش-1424ق.)، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
15-سیستانی، علی، قاعده لاضرر(1414ق)، بیروت: دار المؤرخ العربی.
16-صدر، محمدباقر، دروس فی‏علم‏الاصول(1417ق)، قم: مؤسسه النشرالاسلامی.
17-طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن(1393ق)، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسماعیلیان.
18-طبرسی، ابوعلی الفضل‏بن‏حسن، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی(1406 هـ، 1986 م.)، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
19-طوسی، محمدبن‏الحسن، الامالی(1414ه ق.)، قم: دارالثقافه.
20-کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول الکافی، ترجمه محمد باقر کمره‏ای، بی‏جا(1370)، قم: انتشارات اسوه.
21-مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(1403هـ، 1983م)، بیروت: مؤسسه الوفاء.
22-مطهری، مرتضی، ده گفتار(1375)، قم: انتشارات صدرا.
23-مظفرّ، محمدرضا، اصول الفقه(1377)، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
24-معرفت، محمدهادی، التفسیرالاثری الجامع(1383ش)، قم: مؤسسه التمهید، چاپ اول.
25-مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه(1371ش)، تهران: دارالکتب الإسلامیة چاپ 10.
26-موسوی، سیدرضی‏الدین، نهج‏البلاغه، ترجمه: محمد دشتی(1379)، قم، انتشارات پارسایان.