رابطه‏ هوش هیجانی و کارآمدی بینشی، اخلاقی و حقوقی خانواده در طلاب خواهر متاهل جامعه المصطفی العالمیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه مجتمع آموزش عالی بنت‏ الهدی قم

2 دکتری روانشناسی، مدیر گروه روانشناسی مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه

3 دانش‌پژوه دکترای قرآن و روانشناسی و استاد همکار مجتمع آموزش عالی علوم انسانی جامعه المصطفی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه‏ی هوش هیجانی و مؤلفه‏های آن با کارآمدی خانواده طلاب خواهر متاهل شاغل به تحصیل در جامعه المصطفی العالمیه صورت گرفت. روش پژوهش از نوع هم‏بستگی و جامعه آماری کلیه طلاب زن متأهل المصطفی بود. با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی، 225 نفر از طلاب مجتمع آموزش عالی بنت‏الهدی در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی‏ارشد و دکتری در سال تحصیلی 1396 انتخاب شدند. برای انجام این پژوهش از دو پرسش‏نامه کارآمدی خانواده و پرسش‏نامه هوش هیجانی بارـ آن استفاده شد. داده‏ها با استفاده از روش‏های آماری ضریب هم‏بستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون خطی و سایر شاخص‏های آمار توصیفی تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد بین نمره کل کارآمدی خانواده و هریک از شاخص‏های بینشی، حقوقی و اخلاقی آن با هوش هیجانی هم‏بستگی رابطه مثبت معنادار (518/0=r) وجود دارد. مؤلفه‌های بین فردی، خلق عمومی و مدیریت استرس، کارآمدی خانواده را به طور معنادار پیش‏بینی می‏کنند. این سه متغیر در مجموع 4/31 درصد از کارآمدی خانواده آزمودنی‏ها را پیش‏بینی می‏کنند. نتایج نشان داد هوش هیجانی به عنوان پیش‏بینی کننده کارآمدی خانواده عمل می‏کند. این یافته می‏تواند راه‏گشای سیاست‏گذاری‏های مناسب در زمینه ارائه برنامه‏های مرتبط با ارتقای کارآمدی خانواده در طلاب باشد.

کلیدواژه‌ها


 
1-قرآن کریم.
2-آزادی، مهران و محمدطهرانی، مریم.(1389)، هوش هیجانی و سبکهای دل‏بستگی، مجله روان‏شناسی تحولی، شماره 25، ص56ـ49.
3-اسماعیلی، معصومه؛ احدی، حسن؛ دلاور، علی و شفیعآبادی، عبدالله.(1386)، تأثیر آموزش مؤلفههای هوش هیجانی بر سلامت روان، مجله روانپزشکی و روان‏شناسی بالینی ایران، شماره2، ص165ـ158.
4-بخشایش، علیرضا.(1393)، پیشبینی رضایت زناشویی بر اساس هوش هیجانی و هوش معنوی زوجین، فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، شماره 2، ص84ـ69.
5-برادبری، تراویس و جین گریوز.(1384)، هوش هیجانی (مهارتها و آزمون‏ها)، ترجمه مهدی گنجی، تهران: ساوالان.
6-حسنی، جعفر و همکاران.(1392)، نقش هوش هیجانی و طرحوارههای هیجانی در رضایتمندی زناشویی زنان، فصلنامه خانواده پژوهشی، شماره 36، ص506-490.
7-حسینی سه‏ده، مجتبی.(1387)، بررسی رابطۀ بین هوش هیجانی و رضایتمندی زناشویی در دانشپژوهان مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، پایاننامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی بالینی.
8-سالاریفر، محمدرضا.(1385)، خانواده در اسلام و روان‏شناسی، تهران: انتشارات سمت.
9-ستیر، ویرجینیا.(1388)، آدمسازی در روان‏شناسی خانواده، ترجمه بیرشک، بهروز، تهران: انتشارات رشد، چاپ هفتم.
10-سراغی، همایون و صفورایی پاریزی، محمد مهدی.(1398)، بازتعریف خانواده بر اساس قرآن و منابع روایی، مجله پژوهش‌های روان‏شناسی اسلامی، شماره 2.
11-سرمد، سارا.(1387)، آیا نابغهها باهوش هستند (نگاهی به مفهوم هوش هیجانی)، مجله گزارش، شماره 203، ص43-42.
12-شیخ صدوق.(1404ق)، عیون أخبار الرضا، ج1، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
13---------.(1404ق)، من لایحضره الفقیه، ج3ـ2، تصحیح علی اکبرالغفاری، قم: منشورات جماعه مدرسین فی الحوزه العالمیه فی قم المقدسه، چاپ الثانیه.
14-شیخ طبرسی.(1392ش)، مکارم الاخلاق، بیجا: منشورات الشریف الرضی، چاپ السادسه.
15-شیخ کلینی.(1365ش)، الکافی، ج 5، طهران: دارالکتب الإسلامیه، چاپ الرابعه.
16-صفورایی پاریزی، محمدمهدی.(1388)، شاخصهای خانواده کارآمد از دیدگاه اسلام و ساخت پرسشنامه آن، رساله دکتری، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
17-علی اکبری دهکردی، مهناز.(1391)، رابطه بین هوش هیجانی و رضایت زناشویی در زوجین، مجله علوم رفتاری، شماره 2، ص169ـ161.
18-فرگوسن، جرج ا و تاکانه، یوشیو.(1388)، تحلیل آماری در روان‏شناسی و علوم تربیتی، ترجمه علی دلاور و سیامک نقشبندی، تهران: ارسباران.
19-فقیهی‏پور، جواد و همکاران.(1389)، بررسی رابطه بین هوش هیجانی و وظیفه‏شناسی در بین دانشجویان دانشگاه امام علی، مجله مدیریت نظامی، شماره 39، ص162-131.
20-کاویانی، محمد.(1395)، روان‏شناسی در قرآن؛ آموزه‌ها و مفاهیم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
21-کرمی، سمیرا.(1391)، بررسی رابطه کارآیی خانواده با روایت پیوند زوجین، پایاننامه کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه علامه طباطبایی.
22-کیمیایی، علی و همکاران.(1390)، آموزش هوش هیجانی و اثربخشی آن بر کاهش پرخاش‏گری نوجوانان پرخاش‏جو، مجله پژوهشهای روان‏شناسی بالینی و مشاوره، شماره 1، ص 166ـ153.
23-گلمن، دانیل.(1383)، هوش هیجانی، ترجمه نسرین پارسا، تهران: رشد.
24-لیثی واسطی، علیبنمحمد، عیون الحکم و المواعظ، بیجا: دارالحدیث، چاپ الأولی، بیتا.
25-مجلسی، بحارالانوار.(1403)، ج100 ، 68 ،97، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، چاپ الثالثه المصححه.
26-محمدی ری شهری، محمد.(1416)، میزان الحکمه، ج2ـ 1ـ 4 ـ3، بیجا: دارالحدیث، چاپ الأولی.
27-میردریکوندی، رحیم.(1388)، مقایسه هوش، هوش هیجانی و عقل از دیدگاه روان‏شناسی و منابع اسلامی، رساله دکتری روان‏شناسی تربیتی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
28-میرزای نوری.(1408ق)، مستدرک الوسائل، ج 12،11،14، بیروت: مؤسسه آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، چاپ الثانیه.
29-نبیپور، علی.(1390)، رویکرد متعالی اسلام به حقوق خانواده و نقش آن در تعادل و کارآمدی خانواده، مجله طهورا، شماره 8، ص220ـ195.
30-هوشیاری، جعفر؛ تقیان، حسن و صفورایی، محمد مهدی.(1395)، هنجاریابی مجدد پرسش‏نامه سنجش کارآمدی خانواده با استفاده از نظریه پرسش ـ پاسخ، فصلنامه علمی، پژوهشی مطالعات اسلام و روان‏شناسی، ش19، ص117ـ99.
31-یارمحمدیان، احمد.(1386)، رابطه هوش هیجانی و رضایتمندی زناشویی، تقویت نظام خانواده و آسیبشناسی آن، ج1، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
32-یزدانی، آذر و پناه علی، امیر.(1394)، مقایسه هوش هیجانی زنان در آستانه طلاق و عادی شهرستان تبریز، فصلنامه پژوهش‏های نوین روان‏شناختی، شماره 39، ص280ـ257.
33-Bar-on, R. (2000). The hand book of Emotional in telliyence: theory Develop ment, Assessment and application at home, School and work Place. Sanfran Cisco.
34- Carsten, W. (2007). Personality and quality of life the importance of optimism and goal adjustment. Quality of Life Research, 12, 26-72.
35- Fizer.M. EQ and Maritall Satisfaction, (2001) Personall mastery in emotional intelligence.
36- Mehrabian. A. &Blum, (1999), Personality and Treatment Correlate of Marital Satisfaction, Journal of personality, 5, 432- 443.
37- Nancy J. Yanchus, L. T., Eby, C., E. Lance, Sabrina Drollinger (2011). Journal of Vocational Behavior, Volume 76, Issue 1, Pages 105-117.
38- Schutte NS, Malouff JM, Bobik C, Coston TD, Greeson C, Jedlicka C, Rhodes E, Wendorf G. (2001),  Emotional intelligence and interpersonal relations. J Soc Psychol, 141 (4): 523- 36.
39- Smith, L, Ciarrochi, J & Heaven, C. L, (2008). The stability and change of trait emotional intelligence, conflict communication patterns, and relationship satisfaction: A one year longitudinal study, Personality and Individual Differences, 45, 8, 738-743.
40- Svence, G. (2006). Optimism and pessimism in relation to stability over stress and job. Journal of Counseling & Development, 82,58-68.
41- Turculeţ,A.,  Tulbure, C. (2014).Procedia - Social and Behavioral Sciences, Pages 592-596.
42- Whisman, M. A., Sheldon, C.T., Goering, P. (2000). Psychiatric disorders and dissatisfaction with social relationships: Does type of relationship matter? Journal of Abnormal Psychology, 109:803-808.